Stanowisko

Niewierzący

Wierzący







Wiara

Nie ma wiedzy, tylko wiara jest możliwa ale ona jest ślepa, świadczy o nieusuwalnym złu. (nihilizm, egzystencjalizm, sceptycyzm, irracjonalizm)

Ważna jest wiara, wiedza ludzka jest marnością, szkodliwym rojeniem pysznego rozumu, nieudolną próbą porządkowania świata, wiary nie należy z nią łączyć. (irracjonalizm, mistycyzm, egzystencjalizm, sceptycyzm)




Wiedza

Wiedza to jedyna racjonalna rzecz na której można polegać, wiara to co najwyżej kiepska jej proteza, im jej mniej tym lepiej, lub powinna się ograniczać do prostych relacji międzyludzkich, równości wobec prawa. Pojęcie wiary religijnej jest bezsensowne. Kiedyś wszyscy to pojmą. (pozytywizm, świecki humanizm)

Wiara jest tożsama z wiedzą, albo stanowi rodzaj wiedzy o szczególnych właściwościach. Można do niej dotrzeć z pomocą objawienia bądź własnym wysiłkiem na drodze odpowiedniego treningu. (fideizm, romantyzm, mistycyzm, gnoza, dogmatyzm, fundamentalizm)




Wiedza i wiara

Wiedza jest czymś, co musi nieustannie walczyć z upiorem wiary powstającym wciąż na nowo z powodu nieusuwalnej, naturalnej ludzkiej głupoty. (naturalizm, scjentyzm, pewne wersje kantyzmu i nietzscheanizmu)

Wiedza jest czymś ważniejszym niż wiara, która powinna być czymś prywatnym, ewentualnie maksymalnie wsłuchanym w zasadne i bezzasadne oczekiwania ludzkości. Ostatecznie w coś wierzyć trzeba i warto. Albo też wiara racjonalnie wynika z rozumu jak w egzystencjalizmie Jaspersa.. (postmodernizm, synkretyzm, modernizm, relatywizm)




Wiara i wiedza

Dla dzisiejszego człowieka nauka w dużej mierze zastępuje to, co ongiś dawała wiara. Jednakże to nie powód aby bezwzględnie walczyć z wiarą religijną, ma ona liczne zasługi i może wspierać, inspirować ludzi ale ja tego wsparcia osobiście nie potrzebuję. Zgadzam się w niektórych punktach z religijnymi radykałami takimi jak: aborcja. (egzystencjalizm, naturalizm, krytyczny racjonalizm, pragmatyzm, makiawelizm)

Postępowi wiedzy towarzyszy spotęgowany postęp niewiedzy, dlatego wiara jest czymś pożytecznym, warunkującym wiedzę. To ona stanowi skuteczny środek przeciw sceptycyzmowi, umożliwia człowiekowi działanie i racjonalizację świata. (scholastyka, krytyczny racjonalizm, egzystencjalizm, romantyzm, pragmatyzm, psychologizm, fenomenologia).





Tabela 1: Różne stanowiska wobec wiary i wiedzy